EN

Strona główna Uczelnia Historia Uczelni

Historia Uczelni

25-10-2017

Historia Uczelni - od założenia do roku 2017

Lata 1922-1939

12 VII 1922 (Dz. Urz. MWRiOP, nr 24/93, poz. 300) - założenie Państwowego Instytutu Pedagogiki Specjalnej: w wyniku połączenia Seminarium Pedagogiki Specjalnej i Instytutu Fonetycznego (kierowanego przez Tytusa Benniego) utworzono Państwowy Instytut Pedagogiki Specjalnej (dalej PIPS). Organizacyjnie PIPS podlegał zwierzchnictwu MWRiOP (Dz.Urz. WRiOP, nr 26, poz. 291 z 1922r.)

Zgodnie ze statutem podstawowym zadaniem PIPS było kształcenie i dokształcanie czynnych zawodowo nauczycieli-wychowawców szkół podstawowych i szkół średnich w specjalnościach obejmujących: „głuchych, niewidomych, upośledzonych umysłowo, upośledzonych moralnie i kalekich” oraz „prowadzenie badań naukowych”.

W pierwszym roku naukę w Instytucie rozpoczęło 26 słuchaczy. Kurs nauczania trwał 1 rok po czym absolwent otrzymywał tymczasowe zaświadczenie. Dopiero po napisaniu pracy dyplomowej w ciągu następnego roku (warunkowo przedłużano czas do 3 lat) i jej przyjęciu, absolwenci otrzymywali dyplom nauczyciela szkoły specjalnej.

Wśród pierwszych wykładowców Instytutu znaleźli się wybitni naukowcy, lekarze, psychiatrzy, neurologowie: Józefa Joteyko, Tytus Benni, Janusz Korczak, Władysław Sterling, Michał Wawrzynowski, Witold Łuniewski, Jan Bogdanowicz, Halina Koneczna i Halina Jankowska.

Początkowo PIPS mieścił się w gmachu Instytutu Głuchoniemych i Ociemniałych przy Placu Trzech Krzyży w Warszawie, następnie w Alejach Ujazdowskich 20, wreszcie przy ul. 3 Maja 18 w Warszawie (do wybuchu II wojny światowej).

Instytut dysponował własną biblioteką, pracownią Psychopedagogiczną, specjalistyczne poradnie (Ortofoniczna oraz Pedagogiki Leczniczej) oraz Muzeum Szkolnictwa Specjalnego /w latach 1959-1970 znane pod nazwą Muzeum Pedagogiki Specjalnej)

W końcu lat 20. w PIPS kształciło się 220 słuchaczy, w tym: 130 w dziale upośledzonych umysłowo, 40 w dziale głuchoniemych, 30 jako wychowawcy zakładów dla moralnie zaniedbanych i 20 w dziele niewidomych.

Do 1. 09. 1939 r. Instytut wykształcił 660 nauczycieli i wychowawców szkół i zakładów specjalnych.

Wojna i okupacja (1939-1945)

Na skutek wojny PIPS wstrzymał działalność już we wrześniu 1939r. Na przełomie 1943/1944 r. próbowano zorganizować pracę konspiracyjną.

Na skutek zbombardowania całkowitemu zniszczeniu uległ gmach w którym mieścił się PIPS przy ul. 3 Maja 18 w Warszawie. Całkowitemu zniszczeniu uległ księgozbiór, pomoce naukowe, wyposażenie Muzeum Szkolnictwa Specjalnego, szkoły ćwiczeń, wyposażenie pracowni. W trakcie działań wojennych i okupacji, poniosły śmierć co najmniej 64 osoby związane z Instytutem (wykładowcy, personel, wychowankowie PIPS), w tym: dr Halina Jankowska, dr Janusz Korczak, dr Witold Łuniewski, dr Stanisław Rychliński, dr Jakub Segał, dr Władysław Sterling, Michał Wawrzynowski, Stanisław Bytnar, Konrada Remiszewska, Maria Szubertowa, Jerzy Laskowski, Zygmunt Kurletto, Aleksander Manczarski.

Działalność Instytutu po II wojnie światowej

W dniu 15.05.1945r. Minister Oświaty wznawia działalność PIPS (Dz. Urz. MI. Ośw., nr 4, poz. 193). Zajęcia zaczęły się z dniem 1 grudnia 1945r. przy ul. Smulikowskiego 6/8 w Warszawie, w gmachu ZNP. Od 1948r. Instytut przeniósł się na ul. Spiską 16.

W Instytucie uruchomiono działalność poradni: Ortofonicznej, Pedagogiki Leczniczej, Laboratorium Psychologicznego. Przystąpiono do uruchomienia kształcenia w specjalnościach: przewlekle chorych i kalekich.

Z dniem 14 marca 1950r. – zarządzenie Ministra Oświaty (Dz. Urz. Min. Ośw., nr 5, poz. 75) – PIPS zostaje przekształcony w Państwowe Studium Pedagogiki Specjalnej. W nowym statucie Instytut sprowadzony został do rangi studium kształcenia i dokształcania nauczycieli szkół i zakładów specjalnych, tracąc uprawnienia placówki naukowo-badawczej.

Od 1955 r. cykl kształcenia w Instytucie został wydłużony z roku do dwóch lat. Uruchomiono kształcenie na kursach/studiach niestacjonarnych.

W latach 1945-1955 Instytut skończyło 960 słuchaczy, w tym 189 otrzymało dyplom nauczyciela szkoły specjalnej w trybie eksternistycznym.

Lata 1956-1970

Na fali wydarzeń politycznych zachodzących w 1956r. przywrócono Instytutowi – zgodnie z nowym statutem - wcześniejszy status placówki naukowo-badawczej. Na mocy statutu z 1958 r. (Dz. Urz., Min. Ośw., nr 5, 1958) kształcenie i dokształcanie nauczycieli odbywało się we współpracy ze Związkiem Nauczycielstwa Polskiego. Ponadto przygotowaniem nauczycieli - na podstawie programów opracowanych uprzednio w PIPS - zajęły się kuratoria okręgów szkolnych, sekcje okręgowe ZNP, ośrodki metodyczne. Dyplom nauczyciela szkoły specjalnej wydawano na podstawie egzaminu końcowego, przeprowadzonego w gmachu Instytutu. PIPS nadzorował ponadto kursy dokształcające dla nauczycieli zawodu oraz kursy dla wychowawców zakładów specjalnych.

W programie dwuletnich studiów znalazły się: lektoraty z dwóch języków obcych, wiedza o człowieku w normie oraz z odchyleniami od normy, wybrane zagadnienia z filozofii, logiki, socjologii, kultury i sztuki, zajęcia z zakresu teorii i praktyki rewalidacji i resocjalizacji, a także praktykę pedagogiczną.

W sierpniu 1959 r. PIPS otrzymał, po raz pierwszy w swojej historii, nowy budynek przy. ul. Szczęśliwickiej 40 w Warszawie (dziś budynek „A”).

W latach 1955-1970 PIPS kończy 4649 absolwentów w tym: 1153 w trybie dziennym, 2620 zaocznym i 876 eksternistycznym.

Lata 1970 - 1989

- Na mocy rozporządzenia Rady Ministrów z 18 V 1970 r. PIPS rozpoczyna kształcenie na poziomie 3 – letnich wyższych studiów zawodowych specjalnych. Na czele Instytutu stanął Rektor. (Dz. U., nr 13, poz. 117). Zlikwidowano dotychczasowe specjalistyczne pracownie Instytutu, który stał się samodzielną placówką naukową.

- W 1971 r. uruchomiono pierwsze studia podyplomowe (Dz. Urz., Min. Ośw.i Szk. Wyż. Z 6 lipca 1971)

- 1 X 1973 r. w Instytucie rozpoczęły się studia magisterskie (dla maturzystów i absolwentów wyższych szkół zawodowych).

- Na mocy zarządzenia Rady Ministrów z 2 IV 1976 r. przekształca PIPS w Wyższą Szkołę Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej (WSPS). (Dz. U., nr 15, poz. 93)

Powstają nowe specjalizacje, rośnie nabór studentów na studiach zaocznych i podyplomowych.

W latach 1970-1976 PIPS składał się z dwóch Wydziałów: Rewalidacji (Zakład Nauk Społecznych, Zakład Psychologii, Zakład Pedagogiki, Zakład Wychowania Artystyczno-Technicznego, Studium Wychowania Fizycznego i Sportu, Zakład Praktycznej Nauki Języków Obcych) i Wydziale Resocjalizacji (Instytut Biopsychicznych i Pedagogicznych Podstaw Rozwoju i Wychowania).

W latach 1976/77 – 1982/83 WSPS był placówką jednowydziałową: Instytut Rewalidacji i Resocjalizacji. W skład Instytutu wchodziły pracownie: oligofrenopedagogiki, surdopedagogiki, tyflopedagogiki, pedagogiki rehabilitacyjnej i zakłady: Pedagogiki, Psychologii, Nauk Społecznych, Wychowania Artystycznego i Sportu i Studium Wychowania Obronnego.

W latach 1976 – 1981 studia w WSPS były czteroletnie.

Od 1981 r. wprowadzono 5- letni cykl kształcenia na studiach dziennych.

W roku akademickim 1982/1983 r. 5-letni tok kształcenia wprowadzono na studiach zaocznych.

W końcu 1981 r. w WSPS studiowało 1532 studentów. Uczelnia zatrudniała 120 pracowników naukowych.

W roku akademickim 1983/84 w organizacji WSPS wyróżniano dwa Wydziały: Resocjalizacji (Zakład Nauk Społecznych, Zakład Psychologii, Zakład Resocjalizacji) i Rewalidacji (Zakład Dydaktyki, Metodyki i Statystyki, Zakład Pedagogiki Ogólnej, Zakład Pedagogiki Specjalnej). Ponadto wyróżniono jednostki pozawydziałowe: Biblioteka Główna, Studium Wojskowe, Studium Praktycznej Nauki Języków Obcych, Studium Wychowania Fizycznego i Sportu oraz Wydawnictwo WSPS).

W latach 1986-1989 Wydziały Rewalidacji i Resocjalizacji połączono w jeden Wydział Rewalidacji i Resocjalizacji.

Na mocy zarządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 5 IV 1989 r. WSPS otrzymał prawa nadawania stopnia naukowego doktora nauk humanistycznych w zakresie pedagogiki (Monitor Polski, nr 12 z 1989r.)

Lata 1990 - 2000

W 1992 r. rozpoczęła działalność Fundacja im. Marii Grzegorzewskiej.

W 1996 r. WSPS obejmuje nowy obiekt biblioteczno-dydaktyczny (budynek „B”) Uczelnia wzbogaca się o nowe kierunki kształcenia: logopedię, pedagogikę korekcyjną, pedagog szkolny-komputerowe wspomaganie kształcenia, pracę socjalną.

Kształcenie studentów prowadzono w zamiejscowym ośrodku dydaktycznym w Dęblinie W roku akademickim 1997/98 studia podejmuje 4728 osób, w tym na studiach dziennych: 1458, zaocznych 2672, eksternistycznych 281 i podyplomowych 366.

W roku akademickim 1997/98 zatrudniano 190 pracowników naukowych. Kształcono w specjalnościach: oligofrenopedagogika, surdopedagogika, pedagogika terapeutyczna, tyflopedagogika, logopedia, pedagogika resocjalizacyjna, pedagogika korekcyjna, psychopedagogika kreatywności, pedagog szkolny-komputerowe wspomaganie kształcenia, praca socjalna.

Z danych archiwalnych wynika, że od początku działalności Instytutu do 1998 r. PIPS-WSPS ukończyło 16338 słuchaczy/studentów.

Od 6 do 9 maja 1997 r. w WSPS świętowano 75 rocznicę funkcjonowania placówki z udziałem Prymasa Polski Józefa Glempa, ministerstwa Edukacji Narodowej, Sprawiedliwości, prezydent m. st. Warszawy, marszałka Sejmu i innych gości. W ramach uroczystości rocznicowych swoją działalność zainicjowała I Ogólnopolska Scena Prezentacji Artystycznych Realizacji (OSPAR).

Lata 2000 – 2012

Na mocy ustawy Sejmu Rzeczypospolitej z 7 VI 2000 r. WSPS zostaje przekształcony w Akademię Pedagogiki Specjalnej (APS). Faktycznie nazwę wprowadzono od 1 września 2000r.

Od roku akademickiego 2004/05 wprowadzony został Europejski System Transferu Punktów (European Credit Transfer System), zwany w skrócie ECTS. System ten umożliwia międzyuczelnianą i międzynarodową wymianę studentów. Równocześnie, w roku akademickim 2005/6, słuchacze APS otrzymali szansę uczestnictwa w międzynarodowej wymianie studentów, w ramach programu Socrates-Erasmus, obejmującym wyjazdy m.in. na studia do Niemiec, Norwegii, Szwecji i Belgii. W roku 2006/07 organizuje się wyjazdy na staże naukowo-opiekuńcze do USA – w ramach National Louis University w Chicago.

W roku akademickim 2006/7 r. zaszły istotne zmiany w dotychczasowej strukturze APS. Uczelnia wzbogaciła się w nowoczesny, wyposażony w obszerne aule, obiekt dydaktyczny (budynek „C”). Zaplecze dydaktyczne umożliwia kształcenie około 7 tys. studentów na studiach stacjonarnych i zaocznych.

utworzono w Wydziale Pedagogiki Instytuty: Pedagogiki, Pedagogiki Specjalnej, Instytut Wspomagania Rozwoju Człowieka i Edukacji oraz Instytut Edukacji Artystycznej. Powołano drugi Wydział Stosowanych Nauk Społecznych, a w nim Instytuty: Profilaktyki Społecznej i Pracy Socjalnej, Psychologii Stosowanej, Filozofii i Socjologii.

APS nadano uprawnienia do prowadzenia przewodów habilitacyjnych (Dz.U, nr 65, poz. 595 ze zm., Dz. U, 2005, nr 164, poz. 1365)

APS kształcił studentów na studiach dziennych (magisterskich i zawodowych), zaocznych (magisterskich, uzupełniających i zawodowych) oraz podyplomowych w zakresie pedagogiki i pedagogiki specjalnej.

Zgodnie ze standardami i wymogami Unii Europejskiej APS prowadzono kształcenie na studiach licencjackich (3 letnie) i uzupełniających (2 letnie).

W APS zorganizowano Biuro ds. Osób Niepełnosprawnych i Wolontariat, Biuro Karier Zawodowych Absolwentów i Promocji Uczelni.

W końcu 2006 r. w APS kształciło się 7415 studentów, w tym: 3436 na studiach stacjonarnych, 3148 na studiach niestacjonarnych, 831-na studiach podyplomowych. Zatrudnionych było 422 pracowników (w tym 269 naukowych).

W nowym roku akademickim 2007/8 na Wydziale Stosowanych Nauk Społecznych wprowadzono socjologię i politologię, zaś w roku akademickim 2008/2009 kształcenie na kierunku psychologia.

Od roku akademickiego 2010/2011 na Wydziale Nauk Pedagogicznych wprowadzono dwustopniowe studia w zakresie: pedagogiki, pedagogiki specjalnej i edukacji artystycznej w zakresie sztuk plastycznych. Na Wydziale Stosowanych Nauk Społecznych przygotowano w specjalności: praca socjalna, socjologia i psychologia.

W roku akademickim 2011/2012 w APS podjęło naukę 1300 studentów na Wydziale Stosowanych Nauk Społecznych i 6000 studentów na Wydziale Nauk Pedagogicznych. Zatrudniano 322 pracowników naukowych i naukowo-dydaktycznych oraz 221 pracowników administracji.

W ramach Uczelni prowadzi działalność Biuro ds. Osób Niepełnosprawnych i Wolontariatu, Biuro Karier Zawodowych Absolwentów i Promocji Uczelni, Samorząd Studencki, koła naukowe, chór uczelniany i AZS.

Rok akademicki 2016/2017

Na Wydziale Nauk Pedagogicznych prowadzą działalność cztery Instytuty: Pedagogiki, Pedagogiki Specjalnej, Edukacji Artystycznej z zakresie sztuk plastycznych oraz Wspomagania Rozwoju Człowieka i Edukacji. Na studiach stacjonarnych II stopnia pojawił się nowy, pierwszy taki w Polsce, kierunek kształcenia: Interdyscyplinarne Studia nad Niepełnosprawnością (dla absolwentów kierunków humanistycznych, społecznych lub medycznych).

Na drugim Wydziale: Stosowanych Nauk Społecznych odbywa się nauczanie w trybie stacjonarnym i niestacjonarnym na I i II stopniu kształcenia w zakresie: pracy socjalnej i socjologii (I stopnia), socjologii (II stopnia) oraz na psychologii w formie jednolitych studiów magisterskich).

Uczelnia zatrudnia ponad 300 pracowników naukowych oraz ponad 200 osób pracowników administracji.

Uczelnią kierowali:

Dyrektorzy:

Maria Grzegorzewska (1922-1967)

Otton Lipkowski (1967-1970)

Szczepan Larecki (1970-1973 )

Rektorzy:

Szczepan Larecki (1973-1981)

Włodzisław Sanocki (1981-1982)

Czesław Matusewicz (1982-1984)

Karol Poznański (1984-1990)

Adam Frączek (1990-1993)

Kazimierz Pospiszyl (1993-1999)

Karol Poznański (1999-2002)

Adam Frączek (2002 – 2008)

Jan Łaszczyk (2008 -2016)

Stefan Kwiatkowski (od 2016)


Bibliografia:

Archiwum Akt Nowych w Warszawie: Inwentarz Zbioru Akt z lat 1917-1939, t. I, Zespół nr 14, syg. 161

Archiwum APS,  sygnatury: 110/41J; 110/31; 110/41 L; 110/41 K; 110/41 N; 110/41 C; 110/41 B; 110/41 O; 110/41 P

Opracowania (zwarte, czasopiśmiennicze, materiały):

  1. „Absolut”, nr 1 (1) z 2001 r. i nr 2 (04) z 2002 r.
  2. Gazeta Uczelniana. Wydanie Jubileuszowe 75 lat PIPS-WSPS 1922-1997.
  3. Grzegorzewska M., Państwowy Instytut Pedagogiki Specjalnej w Warszawie, „Szkoła Specjalna”, nr 1, 1924, s. 15-21
  4. Grzegorzewska M., Państwowy Instytut Pedagogiki Specjalnej w Warszawie, „Szkoła Specjalna”, nr 3-4, 1928/29, s. 149-196
  5. Grzegorzewska M., Losy wojenne i odbudowa Państwowego Instytutu Pedagogiki Specjalnej, „Szkoła Specjalna”, nr 1-4, 1946/47, s. 6-12.
  6. Doroszewska J., Falski M., Wroczyński R. (red.), Maria Grzegorzewska. Materiały z sesji naukowej 7 XI 1969 r., Warszawa 1972.
  7. Eckert U., Gawarecka M.(wybór i opracowanie), Wspomnienia o Marii Grzegorzewskiej, WSPS Warszawa 1989. Eckert U., Poznański K., Pedagogika specjalna w Polsce. Wybrane zagadnienia z przeszłości i współczesności oraz tendencje rozwojowe, Warszawa 1992.
  8. Lipkowski O., Wyższa Szkoła Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej w Warszawie 1922-1982, Warszawa 1983.
  9. Malinowski L., Album 75 lat istnienia Wyższej szkoły Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej w Warszawie, Warszawa 1998.
  10. Okoń W., Wizerunki sławnych pedagogów polskich, WSiP, Warszawa 1993.
  11. Pańczyk J., (red.), Tożsamość polskiej pedagogiki specjalnej u progu XXI wieku. Materiały z konferencji zorganizowanej z okazji Jubileuszu 75 lecia WSPS im. M. Grzegorzewskiej w dniu 7-8 maja 1997, Warszawa 1998.
  12. Poznański K., APS- przeszłość – dzień dzisiejszy – przyszłość, „Szkoła Specjalna”, nr 3, 2002, s. 132-136.
  13. Poznański K., Markiewiczowa H., Kulbaka J., Sami tworzyliśmy tę historię. Księga Pamiątkowa z okazji 90. rocznicy powstania Akademii Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej w Warszawie (1922-2012), Warszawa 2012.
  14. Tomasik E. (red.), Materiały z sesji naukowej poświęconej 60-leciu WSPS, WSPS 1984.
  15. Tomasik E., Ocalić od zapomnienia. Maria Grzegorzewska w relacjach ze współczesnymi, WSPS 1998.
  16. Żabczyńska E. (red.), Maria Grzegorzewska. Pedagog w służbie dzieci niepełnosprawnych, Warszawa 1995.

 

dr hab., prof. APS

Jacek Kulbaka

Katedra Historii Wychowania

Aktualności

14-12-2017

REJESTRACJA KANDYDATÓW 2018/2019

Zapraszamy do rejestracji w programie ERASMUS na 2018/2019
13-12-2017

Spotkanie Wigilijne

REKTOR oraz SAMORZĄD STUDENTÓW Akademii Pedagogiki Specjalnej serdecznie zapraszają emerytowanych i obecnych pracowników APS wraz z rodzinami oraz studentów Uczelni na SPOTKANIE WIGILIJNE w dniu 20.12…
15-12-2017

Stanisław Grotecki

Zawiadamiamy z głębokim smutkiem, że 09.12.2017 r. odszedł na zawsze mgr Stanisław Grotecki, afazjolog-terapeuta, nasz kolega z Zakładu Logopedii Akademii Pedagogiki Specjalnej.