Logo Grants

Edukacja Środowiskowa dla Zrównoważonego Rozwoju w Kształceniu Nauczycieli

Projekt współfinansowany ze środków funduszy norweskich i krajowych


O projekcie

Projekt  „Edukacja Środowiskowa dla Zrównoważonego Rozwoju w Kształceniu Nauczycieli” powstał jako odpowiedź na

  • niski poziom świadomości ekologicznej Polaków
  • zanieczyszczenia powietrza w polskich miastach (dane Europejskiej Agencji Środowiska)
  • brak polskich systemowych rozwiązań w zakresie dbania o środowisko.

Istnieje pilna potrzeba wprowadzenia programów kształcenia pedagogów, którzy będą przekazywać wiedzę o środowisku z poziomu akademickiego na poziom szkolny i lokalny. Ze względu na specyfikę uczelni pedagogicznych, w których prawnie nie przewidziano kierunku przyrodniczego, projekt dotyczy stworzenia programu przedmiotu ”Przyrodnicze Laboratoria Terenowe” dla specjalności  pedagogika wczesnoszkolna (PEW). Zostaną opracowane  materiały metodyczne i przewodnik do edukacji środowiskowej.


Cele projektu

  1. Podniesienie poziomu  świadomości ekologicznej studentów,  absolwentów oraz pracowników uczelni pedagogicznych, dotyczącej środowiska i zmian klimatycznych oraz zwiększenia bazy dydaktycznej uczelni w tym zakresie.
  2. Zwiększenie poziomu świadomości społecznej oraz edukacji w zakresie różnorodności biologicznej i działań na rzecz ekosystemów, włącznie ze wzrostem świadomości społecznej i edukacji dotyczącej powiązań między różnorodnością biologiczną a zmianami klimatu czy ekonomiczną wyceną biosystemów.
  3. Podniesienie poziomu kompetencji   absolwentów uczelni i pracowników instytucji publicznych w zakresie aspektów środowiskowych i klimatycznych, jako ważnego czynnika rozwoju gospodarczego

Przeprowadzona analiza potrzeb oparta na wynikach badań w zakresie niskiej świadomości ekologicznej Polaków (Tuszyńska, 2009) oraz niedostosowaniu nauczycieli do prowadzenia zajęć przyrodniczych (Bałachowicz, 2009) przyczyniła się do wyłonienia następujących celów projektu:

  1. Podniesienie poziomu świadomości ekologicznej studentów  PEW  w zakresie ochrony środowiska przyrodniczego ze szczególnym uwzględnieniem zmian klimatycznych.
  2. Opracowanie programu przedmiotu studiów pt. ”Przyrodnicze Laboratoria Terenowych” dla studentów studiów I stopnia pedagogiki wczesnoszkolnej.
  3. Wymiana doświadczeń polsko-norweskich dotyczących metodyki prowadzenia edukacji przyrodniczej w terenie w niższych klasach szkoły podstawowej.
  4. Opracowanie metodologii zajęć terenowych - grupą docelową projektu będą studenci studiów I stopnia kierunków nauczycielskich. Projekt obejmie trzy grupy po 12 osób.
  5. Publikacja poradnika dla studentów i nauczycieli pt. „Metodyka prowadzenia zajęć przyrodniczych w terenie”.

Przedstawione powyżej cele wpisują się w ramy strategii uczestniczących instytucji (Akademii Pedagogiki Specjalnej, Polska oraz Uniwersytetu w Agder, Norwegia) jako ośrodków realnie kształtujących kompetencje i wiedzę przyszłych nauczycieli, mających największy wpływ na edukację dzieci w wieku wczesnoszkolnym. W związku z tym, rozwój kompetencji nauczycielskich studentów edukacji wczesnoszkolnej w zakresie przyrodniczym i środowiskowym przyczyni się do budowania społeczeństwa uwzględniającego potrzeby środowiska, przyrody i zmian klimatycznych. Dodatkowo, projekt będzie realizował politykę równych szans kobiet i mężczyzn oraz zasadę dobrego zarządzania.


Nowy przedmiot

Założenia dotyczące nowego programu przedmiotu ”Przyrodnicze Laboratoria Terenowe” zostały stworzone w oparciu o wyniki badań (Bałachowicz, 2009; Tuszyńska, 2009) oraz Podstawę Programową Kształcenia Ogólnego (edukacja przyrodnicza), która obliguje nauczycieli do prowadzenia zajęć terenowych, doświadczeń i eksperymentów oraz realizowania projektów środowiskowych. Z badań IBE (2011) wynika, że uczniowie klas trzecich szkół podstawowych rzadko pracują w grupach a zajęcia przyrodnicze odbywają się na podstawie podręcznika a nie na bezpośredniej obserwacji przyrody. W związku z tym planuje się wdrożenie nowego przedmiotu, który uwzględnia zapotrzebowanie na rozwój kompetencji przyrodniczych w oparciu o metodykę zajęć terenowych.
Celem programu będzie:

  • Podniesienie świadomości ekologicznej studentów edukacji wczesnoszkolnej w zakresie ochrony środowiska przyrodniczego i zmian klimatycznych.
  • Opracowanie treści i metod przedmiotu skierowanego do studentów studiów I stopnia PEW.
  • Wykorzystanie doświadczeń polsko-norweskich dotyczących metodyki prowadzenia edukacji przyrodniczej w terenie w klasach niższych szkoły podstawowej.
  • Opracowanie metodologii zajęć terenowych na potrzeby przedmiotu kształcenia nauczycieli wczesnej edukacji.

W ramach projektu przeprowadzone zostaną badania pilotażowe w 3 grupach po 12 osób, które pozwolą sprawdzić efektywność i poprawność merytoryczną opracowanego programu.
Realizacja nowo utworzonego przedmiotu będzie kontynuowana jako obowiązkowy przedmiot dla nauczycieli wczesnej edukacji w APS na studiach I stopnia od roku 2016/2017, obejmując swoim zakresem od 36 do 60 osób. Nowe kompetencje jakie powinien uzyskać absolwent zostaną zapisane w KRK i sylabusach przedmiotowych specjalności Pedagogika wczesnoszkolna.


Zespół projektowy

Józefa Bałachowicz

Kierownik Projektu – Józefa Bałachowicz
Profesor nadzwyczajny w Akademii Pedagogiki Specjalnej; nauczyciel akademicki, koordynator prac badawczych; Kierownik Zakładu Wczesnej Edukacji; Członek KNP, Przewodnicząca Zespołu Edukacji Elementarnej Komitetu Nauk Pedagogicznych PAN; Członek Rady Naukowej „Rocznika Komisji Nauk Pedagogicznych” PAN – Oddział w Krakowie; Członek Komitetu Redakcyjnego „Życia Szkoły”; Redaktor tematyczny czasopisma „Człowiek – Niepełnosprawność - Społeczeństwo”, Członek Polskiego Towarzystwa Pedagogicznego. Autorka wielu publikacji naukowych.

Ligia Tuszyńska

Koordynator merytoryczny – Ligia Tuszyńska
Profesor nadzwyczajny a Akademii Pedagogiki Specjalnej; nauczyciel akademicki w Zakładzie Wczesnej Edukacji. Kierownik wielu  projektów NFOŚiGW, m.in. „Ja i moje otoczenie – ciekawe zajęcia w terenie (2010), „Fascynacja przyrodą – Karola Darwina dziennik z podróży” (2009) czy „Edukacja ekologiczna młodzieży wsparciem zrównoważonego rozwoju” (2008).  Przez wiele lat kierowała  Pracownią Dydaktyki Biologii na  Uniwersytecie Warszawskim.  Członek Komitetu Redakcyjnego „Journal of Ecology and Health” i „Rocznik Świętokrzyski” (B, Nauki Przyrodnicze). Autorka wielu publikacji naukowych z zakresu  dydaktyki biologii, edukacji środowiskowej społeczeństwa i edukacji zdrowotnej.

Ewa Lewandowska

Specjalista ds. organizacji – Ewa Lewandowska
Doktor nauk humanistycznych, adiunkt w Akademii Pedagogiki Specjalnej w Warszawie w Instytucie Wspomagania Rozwoju Człowieka i Edukacji w Zakładzie Wczesnej Edukacji. Doświadczenia zawodowe wiążą się z pracą jako nauczyciel - terapeuta w poradniach psychologiczno-pedagogicznych, z prowadzeniem zajęć dydaktycznych ze studentami i wykładami na kursach kwalifikacyjnych. Zainteresowania i kompetencje związane są z wczesną edukacją: przygotowaniem dzieci do nauki w szkole, diagnozą dzieci w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym oraz organizowaniem i prowadzeniem zajęć dla dzieci/uczniów z trudnościami w uczeniu się. Wiceprezes Polskiego Stowarzyszenia Dalton.

Anna Witkowska Tomaszewska

Specjalista ds. ewaluacji i monitoringu – Anna Witkowska-Tomaszewska
Doktor nauk społecznych, pedagog edukacji wczesnoszkolnej i przedszkolnej. Adiunkt na Wydziale Nauk Pedagogicznych Akademii Pedagogiki Specjalnej im. M. Grzegorzewskiej. Obszar zainteresowań badawczych związanych z Pedagogiką krytyczną w obszarze edukacji wczesnoszkolnej . Autor publikacji z zakresu Wczesnej Edukacji. Autor i współautor i projektów edukacyjnych (np. Projekt przyroda Circinatum Nature).

Adamina Korwin Szymanowska

Sekretarz – Adamina Korwin-Szymanowska
Doktorantka pedagogiki w Akademii Pedagogiki Specjalnej, psychopedagog kreatywności (Akademia Pedagogiki Specjalnej), filolog angielski (Społeczna Akademia Nauk), politolog (Uniwersytet Warszawski). Lektor języka angielskiego, nauczyciel języka angielskiego, trener twórczości, nauczyciel akademicki, autor artykułów i tekstów, realizator projektów badawczych. Miłośnik przyrody.

Stanisław Nitak

Ekspert zewnętrzny – Stanisław Nitak
Zna biegle język norweski i angielski, posiada doświadczenie pracy w norweskim instytucie badawczo-konsultingowym ochrony środowiska i geotechniki. Prowadzi fundację edukacyjną działającą na rzecz podnoszenia jakości edukacji. Jest wydawcą, szkoli nauczycieli.


Nasi Partnerzy

Uniwersytet w Agder (UiA) położony jest w Kristiansand. Studiuje w nim około 90 000 studentów. Jest jednym z najmłodszych uniwersytetów w Norwegii. Profil UiA odzwierciedla ważne cechy nowych europejskich uniwersytetów, zaangażowanych w innowacyjną i przełomową działalność z wykorzystaniem pedagogicznych narzędzi i metod. Uniwersytet skupia się na regionalnej, narodowej i międzynarodowej współpracy. Oprócz współpracy badawczej uniwersytet prowadzi wymianę studentów i pracowników ze 180 instytucjami partnerskimi.

UiA oferuje 10 programów  studiów doktoranckich, 31 magisterskich i 43 licencjackich oraz programy kształcenia nauczycieli. Wydział Inżynierii i Nauk Przyrodniczych oferuje kursy nauk przyrodniczych i dydaktyki. Celem  nadrzędnym UiA jest wzmocnienie zrównoważonego rozwoju. UiA dąży do wzmocnienia swojej roli jako narodowego i międzynarodowego ośrodka badawczego i dydaktycznego w dziedzinie zrównoważonego rozwoju.


Kirsti Vindal Halvorsen  Liderem po stronie partnera jest Kirsti Vindal Halvorsen, docent Wydziału Inżynierii i Nauk Przyrodniczych Uniwersytetu w Agder (UiA), Kristiansand. Zajmuje się naukami przyrodniczymi. W latach 90. jako nauczyciel akademicki prowadziła kilka projektów badawczych o tematyce “Dzieci wobec przyrody” w szkołach i przedszkolach, których rezultatem jest pięć książek, w tym dwie nagrodzone jako najlepsze publikacje roku, i artykuł naukowy (m.in. Dzieci odkrywają przyrodę, Szkoła spotyka zdobywców, Dzieci spotykają przyszłość; współpracowała wtedy z prof. Ryszardem Łukaszewiczem z Uniwersytetu Wrocławskiego, prowadząc cykl seminariów dla nauczycieli we Wrocławiu. W latach 2000-2007 była dziekanem Wydziału Kształcenia Nauczycieli na UiA. Od 2007 ponownie prowadzi badania i program dla studentów. Obecnie ukończyła pracę doktorską pt. Partnership In Teacher Education - Viewed From an Ecological Perspective.

Korzyści z projektu:

  • rozszerzenie  programu przedmiotu odpowiadającego nowym potrzebom i wyzwaniom pojawiającym się na poziomie krajowym i światowym
  • promowanie wśród studentów postawy wielopłaszczyznowej odpowiedzialności za środowisko w kontekście zmian klimatycznych
  • wzrost kompetencji studentów i nauczycieli akademickich w zakresie prowadzenia terenowej edukacji przyrodniczej
  • wzmocnienie potencjału uczelni jako źródła wiedzy praktycznej
  • zwiększenie świadomości studentów i absolwentów oraz pracowników uczelni wyższych w zakresie środowiska,  zmian klimatycznych i zrównoważony rozwój
  • zwiększenia bazy wiedzy uczelni w zakresie przyrodniczym i zmian klimatycznych
  • wprowadzenie przedmiotu ”Przyrodnicze Laboratoria Terenowe” jako przedmiotu obowiązkowego od roku akademickiego 2016/2017 w kształceniu studentów studiów I stopnia edukacji wczesnoszkolnej

Projekt ma duże znaczenie edukacyjne, gdyż w swojej istocie porusza aktualny problem znaczenia przyrody i środowiska w kontekście szybko postępujących zmian klimatycznych. Owa zmienność wymusza dostosowanie wiedzy do aktualnie panujących warunków, co przyczynia sią do konieczności bycia na bieżąco w tym zakresie. Oznacza to również dostosowanie oferty edukacyjnej do potrzeb i wyzwań pojawiających się na poziomie lokalnym, krajowym czy światowym. Projekt ten wypełnia więc powstałą lukę edukacyjną w polskiej dydaktyce przyrodniczej.


Realizowane zadanie

Poza zarządzaniem i organizacją (zadanie 1) oraz ewaluacją i monitoringiem (zadanie 2) prowadzonymi przez cały okres trwania projektu, prowadzone są następująca działania merytoryczne:


ZADANIE 3.

Seminaria w ośrodkach naukowych w Norwegii.

W lutym 2015 roku zorganizowane zostanie 3-dniowe seminarium naukowe dla 6-osobowego zespołu projektowego w prężnie działających ośrodkach naukowych w Norwegii. Celem seminarium jest zdobycie informacji, doświadczeń oraz zaobserwowanie dobrych praktyk przydatnych do opracowania autorskiego przedmiotu „Przyrodnicze Laboratoria Terenowe”.


ZADANIE 4.

Tłumaczenie kluczowych publikacji norweskich z zakresu metodyki nauczania przyrody i wydanie ich w formie jednego poradnika metodycznego.

W marcu - maju 2015 w ramach projektu zostaną wybrane norweskie publikacje metodyczne istotne w procesie opracowywania programu przedmiotu ”Przyrodnicze Laboratoria Terenowe”, z których wybrane fragmenty zostaną przetłumaczone i wydane w formie poradnika metodycznego w 100 egzemplarzach, rozdystrybuowanych wśród studentów i nauczycieli akademickich.


ZADANIE 5.

Seminaria w wybranych norweskich szkołach podstawowych.

W maju 2015 roku zorganizowane zostanie 5-dniowe seminarium terenowe dla 6-osobowego zespołu w wybranych szkołach podstawowych w Norwegii. Celem seminarium będzie zdobycie informacji, doświadczeń oraz zaobserwowanie dobrych praktyk przydatnych do opracowania autorskiego przedmiotu ”Przyrodnicze Laboratoria Terenowe”.


ZADANIE 6.

Opracowanie programu przedmiotu ”Przyrodnicze Laboratoria Terenowe”.

W okresie czerwiec – wrzesień 2015 opracowany zostanie przedmiot „Przyrodnicze Laboratoria Terenowe” dla studentów studiów I stopnia specjalności nauczycielskiej przez zespół uczestniczący w seminariach naukowych i terenowych. Do programu zostanie przygotowany poradnik metodyczny zawierający wytyczne dla wykładowców akademickich, studentów oraz nauczycieli praktyków, składający się z części teoretycznej oraz części praktycznej, zawierającej scenariusze zajęć dla klasy I, II i III szkoły podstawowej.


ZADANIE 7.

Opracowanie narzędzi badawczych programu pilotażowego.

W październiku 2015 roku zatrudniony specjalista do spraw monitoringu i ewaluacji opracuje narzędzie badawcze. W ramach badania zostanie opracowany kwestionariusz badający poziom wiedzy studentów z zakresu edukacji środowiskowej oraz dziennik obserwacji dla nauczycieli akademickich biorących udział w programie pilotażowym.


ZADANIE 8.

Szkolenie dla nauczycieli akademickich z zakresu nauczania edukacji środowiskowej.

W październiku 2015 roku przeprowadzone zostanie dla grupy 15 nauczycieli akademickich jednodniowe szkolenie zawierające założenia programowe, cele, metody oraz wytyczne metodyczne w zakresie realizacji nowego programu nauczania przedmiotu „Przyrodnicze Laboratorium Terenowe”.


ZADANIE 9.

Badanie wdrożeniowe (pilotaż) przedmiotu.

W okresie listopad 2015 – styczeń 2016 przeprowadzony będzie przedmiot fakultatywny ”Przyrodnicze Laboratorium Terenowe” w trzech grupach laboratoryjnych (maksymalnie 12-osobowych) utworzonych ze studentów studiujących na specjalności nauczycielskiej. Przed rozpoczęciem badań w grupach pilotażowych będzie przeprowadzony pre-test sprawdzający poziom wiedzy studentów oraz ich kompetencje metodyczne w zakresie nauczania edukacji środowiskowej (w grupach standardowo realizujących edukację przyrodniczą oraz w utworzonych grupach laboratoryjnych). W trakcie realizacji przedmiotu w grupach laboratoryjnych nauczyciele akademicy biorący udział w badaniu będą prowadzili dziennik obserwacji. Po zakończeniu przeprowadzony będzie post-test sprawdzający końcowy poziom wiedzy przyrodniczej studentów oraz ich umiejętności metodyczne objęte pilotażem.


ZADANIE 10.

Opracowanie publikacji z efektów wdrożeniowych przedmiotu „Przyrodnicze Laboratorium Terenowe”.

W okresie luty – kwiecień 2016 roku z przeprowadzonego badania pilotażowego zostanie przygotowana publikacja zawierająca podsumowanie badań i przebieg projektu  oraz zawierająca wytyczne metodyczne dla nauczycieli praktyków oraz nauczycieli akademickich.


ZADANIE 11.

Popularyzacja programu przedmiotu „Przyrodnicze Laboratoria Terenowe”.

Działania informacyjno-promocyjne będą miały na celu jak najszersze informowanie nauczycieli oraz ośrodków akademickich o przygotowanym przedmiocie „Przyrodnicze Laboratoria Terenowe” na specjalnościach edukacja wczesnoszkolna. Promocja obejmuje działania w Internecie (zamieszczanie informacji na stronie wnioskodawcy oraz partnera) oraz rozsyłanie informacji do ośrodków akademickich.


ZADANIE 12.

Zorganizowanie międzynarodowej konferencji naukowej.

W maju 2016 roku zorganizowana zostanie jednodniowa konferencja naukowa, w celu podsumowania ponad 1,5-letniej pracy naukowo-eksperckiej, upowszechniania rezultatów projektu a także prezentacji publikacji naukowych powstałych w efekcie prac grupy projektowej. Podczas sesji plenarnych, eksperci zagraniczni (3 zaproszonych gości zaprezentują swój dorobek naukowy.


KONTAKT

Akademia Pedagogiki Specjalnej; ul. Szczęśliwicka 40, 02-353 Warszawa

Pokój 3321, bud. C
mail: esdzr@aps.edu.pl

Informacje kontaktowe:
Ul. Szczęśliwicka 40, 02-353 Warszawa
NIP: 525-00-05-840
REGON: 000001488
 
Tel. +48 22 589 36 00
fax. +48 22 658 11 18 / Kancelaria
e-mail: aps@aps.edu.pl

Linki
Certyfikaty