INSTYTUT EDUKACJI ARTYSTYCZNEJ
WYDZIAŁU NAUK PEDAGOGICZNYCH
AKADEMII PEDAGOGIKI SPECJALNEJ
IM. MARII GRZEGORZEWSKIEJ
serdecznie zaprasza
na otwarcie wystawy fotografii

Tomasz  Lewandowski
Auschwitz - typologia architektury obozu zagłady

we środę, 22.03.2017, o godz. 13.30
Galeria APS przy ul. Szczęśliwickiej 40 w Warszawie
(wystawa czynna: 21.03 - 31.03.2017)

Według duetu fotografów Berndta i Hilli Becherów formę konstrukcji przemysłowych determinuje wyłącznie funkcja. Funkcja stanowi także „legitymację” egzystencji tych budowli. Innymi słowy w momencie, gdy konstrukcja wybudowana w celach przemysłowych, traci swoją natywną funkcję, staje się niepotrzebna, prędzej czy później ulega demontażowi. Od tej zasady istnieją dwa możliwe odstępstwa: przekształcenie
i nadanie tej konstrukcji funkcji wtórnej, albo ze względu na dużą wartość w kontekście historycznym, kulturowym i/lub estetycznym  podniesienie jej do rangi dobra chronionego jako pomnik, muzeum i/lub miejsce pamięci.

W 1947 roku, czyli dokładnie przed 70 laty, uchwałą Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej założono Państwowe Muzeum Auschwitz-Birkenau w Oświęcimiu celem zachowania tego miejsca „po wsze czasy jako Pomnika Męczeństwa Narodu Polskiego i innych Narodów“. Z dziesięciu składających się na kompleks jednostek obozowych, w skład muzeum wchodzą obecnie dwie pełniące niegdyś funkcje obozów głównych, czyli „KL Auschwitz I“ o powierzchni 20 ha oraz „KL Auschwitz II“ o powierzchni 191 ha, znajdujący się
w nieodległej Brzezince (niem. Birkenau). Trzecia jednostka nadrzędna „KL Auschwitz III“ w Monowicach (niem. Monowitz) nie weszła w skład muzeum. Poza gigantycznym zbiorem archiwaliów (np. około 110 tysiącach sztuk obuwia), na terenie miejsca pamięci znajduje się ponad 150 budowli i 300 ruin oraz niezliczona ilość innych obiektów (np. 3600 betonowych słupów ogrodzenia). Ważnym świadectwem przemysłowego charakteru ludobójstwa w obozach koncentracyjnych Trzeciej Rzeszy jest zastosowana w nich architektura. Forma budowli obozów, takich jak Auschwitz-Birkenau, została bezwzględnie podporządkowana ich funkcji jako miejsca kaźni, a przy jej projektowaniu korzystano
z zastosowań racjonalizatorskich.

Typologiczny sposób przedstawienia obiektów w prezentowanym cyklu fotograficznym ma na celu umożliwić odbiorcy analizę porównawczą pod kątem racjonalizacji architektury służącej masowemu zabijaniu oraz w odniesieniu do zagadnień konserwacji tej spuścizny. Użyte środki, w postaci fotografii wielkoformatowej 4x5 cala, cechuje wysoka rozdzielczość odbitek pozwalająca na precyzyjne oddanie szczegółów. Aby uniknąć interpretacyjnego charakteru i pozwolić na rzeczową analizę treści zdjęć, zostały one sporządzone przy zachowaniu zbliżonych warunków oświetleniowych oraz z zastosowaniem centralnej kompozycji. Użycie czarno-białych negatywów ma na celu wyabstrahowanie obrazów fotografowanych obiektów, w kontekście ładunku emocjonalnego, jaki niesie ze sobą kolor, i tym samym zwrócenie uwagi na formy, których zobrazowanie pełni w tej pracy kluczową rolę.